ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ: ΠΑΝΑΓΗΣ Δ. ΖΟΥΒΑΣ (1910 – 1992)

ΠΑΝΑΓΗΣ Δ. ΖΟΥΒΑΣ (1910 – 1992)

Ιστορικός – συγγραφέας, λογοτέχνης, επίτιμος δρ Φιλοσοφίας, δημοσιογράφος.

     Οικογενειακές πληροφορίες– βιογραφικά στοιχεία

Η οικογένεια Ζούβα (ή Ζιούβα) υπήρξε μια από τις παλαιότερες και σημαντικότερες οικογένειες του Ζευγολατειού Κορινθίας και ευρύτερα της περιοχής της Βόχας με ιστορία, φήμη, επιρροές και μεγάλη προσφορά προς το κοινωνικό σύνολο. Ο πατριάρχης της οικογένειας Δημήτριος Ζούβας (1872 – 1936) γεννήθηκε στο Ζευγολατιό. Τα εγκύκλια μαθήματα παρακολούθησε στην ιδιαίτερη πατρίδα του και συνέχισε τις σπουδές του στο Γυμνάσιο της Κορίνθου. Εγγράφηκε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου και αποφοίτησε σε νεαρά ηλικία. Άσκησε το επάγγελμα του Ιατρού. Ειδικότερα, από το έτος 1926 και μέχρι το θάνατό του υπήρξε έμμισθος κοινοτικός ιατρός του Ζευγολατειού. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι παρείχε τις ιατρικές του υπηρεσίες δωρεάν σε όσους ήταν πτωχοί και πολύτεκνοι.

Στον πολιτικό στίβο αναμείχθηκε κατά το έτος 1920. Είχε κατέλθει δύο φορές ως υποψήφιος βουλευτής ΑργολιδοΚορινθίας με το Λαϊκό κόμμα του μετέπειτα Πρωθυπουργού της Ελλάδος Παναγή Τσαλδάρη. Την πρώτη φορά κατά τις Εθνικές εκλογές[1] του έτους 1926 έλαβε 926 ψήφους, αλλά δεν κατάφερε να εκλεγεί. Λίγα χρόνια αργότερα, κατά τις Εθνικές εκλογές του έτους 1933 κατέβηκε εκ νέου ως υποψήφιος βουλευτής με το Λαϊκό κόμμα και εκλέχθηκε βουλευτής ΑργολιδοΚορινθίας. Είχε διατελέσει μέλος των Κοινοβουλευτικών Επιτροπών της Υγιεινής και της Παιδείας, συμβάλλοντας στην επίλυση πολλών ζητημάτων ζωτικής σημασίας που απασχολούσαν τότε τον ιατρικό κόσμο της χώρας.Η συμβολή του στην εξέλιξη του Ζευγολατειού υπήρξε μεγάλη και καθοριστική σε πλείστα ζητήματα, όπως ρυμοτομικό σχέδιο, ηλεκτροδότηση κοινότητας, ανέγερση νέου δημοτικού σχολείου Ζευγολατείου κ.α. Ευεργέτησε πολλαπλώς το Ζευγολατειό τόσο ως επιστήμων όσο και ως πολιτικός.

Η σύζυγός του Ευμορφία Νικολάου ήταν θυγατέρα του Οπλαρχηγού της Κορίνθου κατά την Εθνική Επανάσταση του έτους 1821 Σταύρου Νικολάου. Είχε υπηρετήσει επί σειρά ετών ως δασκάλα στο δημοτικό σχολείο Ζευγολατειού. Μαζί απέκτησαν τρείς υιούς, τον Σταύρο, τον Γεώργιο, τον Παναγή και μία θυγατέρα την Τατιανή. Ο Σταύρος Ζούβας υπήρξε ο μακροβιότερος αιρετός Πρόεδρος της κοινότητας του Ζευγολατείου. Είχε διατελέσει Πρόεδρος επί 15 συναπτά έτη και συγκεκριμένα τη χρονική περίοδο 1948 – 1962.

Ο έτερος αδερφός του Παναγή, ο Γεώργιος Ζούβας (1906 – 1941) παρακολούθησε τα εγκύκλια γράμματα στο Ζευγολατειό, συνέχισε στο Γυμνάσιο της Κορίνθου και έπειτα εισήλθε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Μετά την αποφοίτησή του διετέλεσε αρχικά βοηθός στην Πανεπιστημιακή Γυναικολογική Κλινική υπό τον Καθηγητή μαιευτικής και γυναικολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνο Ι. Λογοθετόπουλο και εν συνεχεία προάχθηκε σε Επιμελητή της ιδίας κλινικής υπό τον Καθηγητή μαιευτικής και γυναικολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνο Λούρο. Συνεργάστηκε και με τον Ιωάννη Κυριάκου, μετέπειτα Ανώτερο Στρατιωτικό Γενικό Αρχίατρο και ιδρυτή του ΝΙΜΤΣ (Νοσηλευτικό Ίδρυμα Μετοχικού Ταμείου Στρατού).  Κατά το έτος 1937 ανακηρύχθηκε διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τη χρονική περίοδο 1937 – 1940 δημοσίευσε πλήθος αξιόλογων εργασιών του σε επιστημονικά περιοδικά για θέματα γυναικολογίας, καθώς και γενικής χειρουργικής. Έγραψε και τα ακόλουθα βιβλία:

• Εχινόκοκκος κύστις κυστεομητρικού χώρου (1936).
• Περίπτωσις λεμφαγγειώματος της μήτρας μετά κύστεως του δεξιού επωοθηκίου περιστραφείσης (1936).
• Αι εχινόκοκκοι κύστεις των γεννητικών οργάνων της γυναικός (1937).
• Αι μετεγχειρητικαί ψυχώσεις εις την Γυναικολογίαν (1938).

Κατά τον πόλεμο του 1940 υπηρέτησε στο Ελληνοιταλικό μέτωπο ως Έφεδρος ανθυπίατρος στο 2^ο στρατιωτικό νοσοκομείο των Ιωαννίνων. Είχε τραγικό τέλος, αφού φονεύθηκε την 20^η  Απριλίου του έτους 1941 στα Ιωάννινα από βόμβα εχθρικού αεροπλάνου. Αξίζει να αναφερθεί περί του θανάτου του και η συγκλονιστική μαρτυρία του συντοπίτη του Κωνσταντίνου Μπαλή (πατέρα του Νικήτα Μπαλή) που είχε πολεμήσει στο Μέτωπο, ο οποίος το πρωί της 20^ης Απριλίου του έτους 1941 προσήλθε στο στρατιωτικό νοσοκομείο Ιωαννίνων βαριά τραυματισμένος προς ακρωτηριασμό. Με ενέργειες όμως του Γεωργίου Ζούβα που τον χειρούργησε απέφυγε τον ακρωτηριασμό και στάλθηκε αμέσως στην Αθήνα. Το βράδυ όμως της ίδιας ημέρας έγινε ο βομβαρδισμός του νοσοκομείου από τους Γερμανούς, κατά τον οποίο ο ιατρός Γεώργιος Ζούβας τραυματίστηκε σοβαρά και ύστερα από λίγες ημέρες κατέληξε.

ΠΑΝΑΓΗΣ Δ. ΖΟΥΒΑΣ

Γεννήθηκε στο Ζευγολατιό Κορινθίας την 25^η Σεπτεμβρίου του έτους 1910. Τα εγκύκλια γράμματα παρακολούθησε στο Δημοτικό σχολείο Αρρένων που λειτουργούσε τα χρόνια εκείνα στο Ζευγολατειό. Στη συνέχεια φοίτησε στο Γυμνάσιο της Κορίνθου. Έπειτα εγγράφηκε και σπούδασε στη Ριζάρειο Εκκλησιαστική Σχολή της Αθήνας[2], η οποία προοριζόταν κατά βάση για την εκπαίδευση των μελλοντικών κληρικών. Από τη Ριζάρειο Σχολή έλαβε το έτος 1932 πτυχίον παιδαγωγικής. Στη συνέχεια πραγματοποίησε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών σπουδές στις νομικές και πολιτικές επιστήμες και μετά το πέρας αυτών σπούδασε δημοσιογραφία στο Παρίσι. Με βάση τον τίτλο που αναγράφει στο εξώφυλλο κάποιων εκ των έργων του, πληροφορούμαστε ότι είχε πραγματοποιήσει και σπουδές ιστορίας. Αναγορεύτηκε επίτιμος Διδάκτωρ της Φιλοσοφίας του Searchlight College της Νεβάδας των ΗΠΑ. Είχε ασχοληθεί και με την ποίηση γράφοντας διάφορες συλλογές από τραγούδια, ποιήματα αλλά και διηγήματα. Χαρακτηριστικό είναι το έργο του «Η Κορινθία στην ποίηση του Α. Μιχοπούλου – Κορινθιανού».

Κατά το χρονικό διάστημα της στρατιωτικής του υπηρεσίας διετέλεσε Καθηγητής της Σχολής των Εφέδρων Αξιωματικών, ενώ είχε λάβει μέρος ως Έφεδρος Αξιωματικός στον Ελληνοιταλικό Πόλεμο του έτους 1940 και τον Ελληνογερμανικό του έτους 1941, την Εθνική Αντίσταση και τον Συμμοριτοπόλεμο (Εμφύλιος). Κατά τη χρονική περίοδο 1946 – 1952 διετέλεσε ιδιαίτερος γραμματέας στο Πρωθυπουργικό γραφείο του Κωνσταντίνου Τσαλδάρη.

Υπήρξε τακτικό μέλος διαφόρων ελληνικών και ξένων Επιστημονικών Εταιρειών και Ιδρυμάτων. Παράλληλα, είχε μυηθεί στον Ιπποτικό Τεκτονισμό, αφού είχε χρισθεί Ιππότης του Τάγματος Ιπποτών του Αγίου Διονυσίου Ζακύνθου, Ιππότης του Τάγματος των Ναϊτών, αλλά και άλλων ταγμάτων. Από επιστολή του ιδιοκτήτη – υπευθύνου της πολιτικής και κοινωνικής εφημερίδος «Νέα Πορεία» των Αθηνών κ. Αλεξ. Ανδρούτσου την 6^η Μαρτίου του έτους 1975 πληροφορούμαστε ότι είχε διατελέσει Γενικός Γραμματέας της Ενώσεως των Ελλήνων Λογοτεχνών. Για την ενασχόλησή του με θέματα Χιλιανής ποίησης είχε γίνει και επίτιμος πρόξενος της Χιλής στην Ελλάδα.

Εργάστηκε επί σειρά ετών στην Ανώνυμο Ελληνική Εταιρία Γενικών Ασφαλειών «Η Εθνική» [3] ως προϊστάμενος του τμήματος της βιβλιοθήκης της, από όπου και συνταξιοδοτήθηκε. Για ένα χρονικό διάστημα εκτέλεσε και χρέη υπευθύνου του Ιστορικού Αρχείου της Εθνικής Τραπέζης. Αργότερα, τοποθετήθηκε διοικητής του Γενικού Νομαρχιακού Νοσοκομείου Κορίνθου. Πέθανε στην Αθήνα, στο Νέο Ψυχικό την  11^η Ιανουαρίου του έτους 1992.

Τιμητικές διακρίσεις – βραβεία – παράσημα – μετάλλια – διαμνημονεύσεις

            Από τη συνολική του δράση, καθώς και για το πλούσιο επιστημονικό, κοινωνικό και πνευματικό του έργο έτυχε πολλών υψηλών εγχώριων και διεθνών αναγνωρίσεων, τιμητικών διακρίσεων, παρασήμων, μεταλλίων, βραβείων και διαμνημονεύσεων. Αυτά ήταν τα ακόλουθα:

• Ελληνικό Μετάλλιο «Η Φανέλλα του Στρατιώτου»[4] (1938).
• Πολεμικός Σταυρός Ανδρείας (1940).
• Ελληνικό Μετάλλιο Εθνικής Αντίστασης Α΄ Τύπος (1941 – 1945).
• Αναμνηστικό Μετάλλιο ΕλληνοΙταλικού Πολέμου (1940 – 1941).
• Μετάλλιο Ανδραγαθίας Βασιλικής Χωροφυλακής (1946).
• Μετάλλιο εξαίρετων πολεμικών πράξεων τύπου 1950.
• Χρυσό Μετάλλιο / Διάσημο της Ελληνικής Βασιλικής Δυναστείας για την συμπλήρωση 100 χρόνων (1963) από την ίδρυσή της.
• Πολεμικός Σταυρός Ανδρείας έτους 1974.
• Χρυσός Σταυρός Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος (Β΄ τύπος) ως τιμητική επιβράβευση για το έργο του προς την Πατρίδα.
• Μεγαλόσταυρος του Τάγματος του Φοίνικος ως τιμητική επιβράβευση για εξαίρετες πράξεις στη δημόσια σφαίρα που αυξάνουν το διεθνές γόητρο της Ελλάδος.
• Αστέρας Μεγαλόσταυρου[5] Ιππότη του Τάγματος των Ιπποτών του Αγίου Διονυσίου Ζακύνθου.
• Ταξιάρχης του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (εκκλησιαστικό παράσημο για τον εορτασμό της Χιλιετηρίδος του Αγίου Όρους).
• Ταξιάρχης Αγίου Μάρκου [6] , επισκόπου Εφέσου, Α΄ τάξεως, του Πατριαρχείου Μόσχας (εκκλησιαστικό παράσημο).
• Ταξιάρχης και Μεγαλόσταυρος [7] του Τάγματος των Ορθόδοξων Χριστιανών Σταυροφόρων Ιπποτών του Παναγίου Τάφου του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων (εκκλησιαστικό παράσημο).
• Χρυσός Σταυρός[8] Ανώτερου Ταξιάρχη του Βασιλικού Τάγματος Αριστείας του Γεωργίου Α΄ μετά των ξιφών Γεωργίου και Φοίνικα (σπάνιος τύπος).
• Ταξιάρχης του στρατιωτικού και νοσοκομειακού Τάγματος Αγίου Λαζάρου της Ιερουσαλήμ (Λαζαρίτες).
• Ιππότης του Χρυσού Σταυρού[9] του Τάγματος της Τιμής.
• Ιππότης του Παγκοσμίου Τάγματος του Ναού των Ιεροσολύμων (μασονικός αστέρας και σταυρός της αξίας).
• Ιππότης του Διεθνούς Χριστιανικού Τάγματος των Αγ. Κωνσταντίνου του Μεγάλου και Αγίας Ελένης (κόκκινος σταυρός της τιμής β΄ τάξεως).

Το έτος 1971 τιμήθηκε με το βραβείο του δήμου Κορίνθου για το έργο του «Ιωάννης Γ. Παπαδιαμαντόπουλος, θυσίαι και αγώνες του κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν του 1821». Για την ενασχόλησή του με την ιστορία του Τάγματος [10] των Ιπποτών του Αγίου Διονυσίου Ζακύνθου και τις υπηρεσίες του προς αυτό του απονεμήθηκε ο τίτλος του Ιππότη.        Συγγραφικό έργο

Αναμφίβολα ο Παναγής Δ. Ζούβας υπήρξε μια πολυτάλαντη προσωπικότητα με εκτεταμένο συγγραφικό έργο και πολύπλευρη δράση. Ως εύπορος που ήταν είχε τη δυνατότητα να ταξιδέψει σε διάφορες χώρες, όπως  Χιλή (Santiago), Ολλανδία, Γερμανία, Κύπρος (Λεμεσός), Αμερική (Μινεσσότα, Pitsburg) κ.α., κάτι που τον βοήθησε να διευρύνει τους ορίζοντές του, τις γνωριμίες και τις επαφές του. Διατηρούσε στενές σχέσεις με την Ελληνική βασιλική οικογένεια και ιδιαίτερα με τον Βασιλέα Κωνσταντίνο Β΄, ενώ συμμετείχε στα δρώμενα των κύκλων της τότε κοσμικής Αθήνας.

Συνεργάστηκε με εφημερίδες και πλείστα περιοδικά της εποχής εκείνης στην Ελλάδα (Κόρινθος, Αθήνα κ.α.), αλλά και στο εξωτερικό (Μινεσσότα, Χιλή κ.α.), δημοσιεύοντας κριτικές και άρθρα επί ποικίλλων θεμάτων. Τα περιοδικά στα οποία αρθρογραφούσε κατά καιρούς ήταν τα ακόλουθα: «Ελλάς του Νότου», «Ξενία», «Ο Ελληνισμός του Εξωτερικού», «Ο Άρης», «Εθνική Φλόγα», «Διαλέξεις», «Αχαϊκά Χρονικά», «Ο Αιών», «Ιόνιος Ηχώ», «Προβολεύς», «Φιλολογική Πρωτοχρονιά», «Για σας και το παιδί σας», «The Tribune of G.A.P.A». Οι εφημερίδες με τις οποίες συνεργάστηκε ήταν οι: «Αργολική Φωνή», «Νέμεσις», «Ο Έλλην», «Παραγωγικά Νέα», «Αργολική Φωνή», «Φωνή της Εκκλησίας», «Βορειοηπειρωτικός αγώνας», «Εφημερίδα της Κορίνθου», «Θάρρος της Κορίνθου», «Κορινθιακά Χρονικά», «Ένωσις των Κορινθίων», «Κορινθιακή Ηχώ».

Τα κυριότερα εκ των έργων του είναι ιστορικά, επιστημονικά, λογοτεχνικά / μελετήματα, από τα οποία κατέστη εφικτό να συνταχθεί ο ακόλουθος συνοπτικός κατάλογος. Υπάρχει όμως και ανέκδοτο ιστορικό έργο.

(1 9 3 5)         

• Παιδολογία – Νομικά, Αθήναι.

(1 9 3 7)         

• Προορισμός και σκοπός της Εκπαιδεύσεως, Αθήναι.

(1 9 3 8)         

• Περί Γάμου (ιστορικώς), Αθήναι.
• Διαδοχικοί Γάμοι, Αθήναι.
• Η εορτή της Πεντηκοστής, Αθήναι.
• Ευριπίδου Εκάβη – Τραγωδία, απόδοσις εις την Νεοελληνικήν, Αθήναι.
• Ο τρόπος εκλογής Επισκόπων –Πατριαρχών και Πατριάρχαι εκ Λαϊκών (Απρίλιος), ανάτυπον εκ της εφημερίδος «Φωνή της Εκκλησίας», Αθήναι.
• Κωνσταντίνος ΙΒ΄. Ο θρυλικός βασιλεύς, Αθήναι.

(1 9 3 9)

• Σκηναί εκ του οικογενειακού βίου των Αρχαίων Ελλήνων, Αθήναι.

(1 9 4 0)

• Μοναχοί και Φιλανθρωπία, Αθήναι.

(1 9 4 1)

• Οι μοναχοί και τα Γράμματα, Αθήναι.

(1 9 4 2)

• Περί Εκκλησιαστικής Δικαιοσύνης, Αθήναι.
• Η Εκκλησία κατά την Τουρκοκρατίαν, Αθήναι.

(1 9 4 5)

• Ιουστινιάνειος Νομοθεσία εν σχέσει προς την Εκκλησίαν, Αθήναι.

(1 9 4 6)

• Περί ανατροφής των παίδων ιστορικώς, Αθήναι.
• Ο Μέγας Κωνσταντίνος και ο Χριστιανισμός, Αθήναι.
• Κοινωνική Δικαιοσύνη και Χριστιανισμός, Αθήναι.
• Εκκλησία και Κοινωνική Πρόνοια, Αθήναι.

(1 9 5 3)

• Τα γενετήσια προβλήματα της εποχής μας, Αθήναι.

(1 9 5 4)

• Ο μέγας διδάσκαλος, Γεώργιος Γεννάδιος, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Ραδιοπρόγραμμα», Αθήναι.
• Η Ελληνική Βασιλεία ως Εθνική Ιδέα, Αθήναι.

(1 9 5 6)

• Η βασίλισσα Φρειδερίκη εις την υπηρεσίαν του Έθνους, Αθήναι.
• Οι Έλληνες Βασιλείς 1833 – 1956, Αθήναι.

(1 9 5 7)

• Οίκος Βρεφών «Η μητέρα» εις το περιοδικό «Για σας και το παιδί σας», Αθήναι.
• Η Α.Μ: Το βασιλικόν και ανθρώπινον μεγαλείον, Αθήναι.

(1 9 5 8)

• Η Ένωσις της Επτανήσου και ο Γεώργιος Α΄, εις την εφημερίδα «Εφημερίς της Κορίνθου» (18 Μαϊου), Κόρινθος, [Μελέτη].
• Ο Ελληνισμός ως εκπολιτιστική δύναμις, εις την εφημερίδα «Βορειοηπειρωτικός Αγών» (7 Ιουνίου), Αθήναι.
• Ο Απόστολος Παύλος εις την Ελλάδα, ανάτυπον εκ της εφημερίδος «Θάρρος της Κορίνθου» (15 Ιουλίου), Κόρινθος, [Μελέτη].
• Ιωάννης Ζαμπέλιος, ο επτανήσιος αγωνιστής και ποιητής, εις την εφημερίδα «Εφημερίς της Κορίνθου» (12 Οκτωβρίου 1958), Κόρινθος, [Μελέτη].

(1 9 5 9)

• Η Ελληνική Γεωργία, Αθήναι.
• Πανηγυρικοί εις την επέτειον του Όχι (28-10-1959) κ. Χρήστου Γ. Ευαγγελάτου δημάρχου Μεσολογγίου –πρώην υπουργού, Αθήνα.
• Ελληνισμός – Χριστιανισμός, εις την εφημερίδα «Εφημερίς της Κορίνθου» (10 Μαϊου), Κόρινθος.
• Το πατριωτικόν Ίδρυμα και η προστασία του παιδιού, ανάτυπον εκ της εφημερίδος «Αργολική Φωνή» (10 Μαϊου), Αθήναι.
• Το Ιερό νησί της Παναγιάς, εις το περιοδικό «The Tribune of G.A.P.A»,Σεπτέμβριος – Οκτώβριος, Pittsburgh.
• Η Ελληνική Τυπογραφία, ανάτυπον εκ της εφημερίδος «Βορειοηπειρωτικός Αγών» (Οκτώβριος), Αθήναι.
• Μαντώ Μαυρογένους, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Ο Άρης» (Δεκέμβριος), Αθήναι.
• Τα τριαντάφυλλα και η Ιστορία τους, εις την εφημερίδα «Παραγωγικά Νέα» (Μάρτιος), Αθήναι.
• Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, ανάτυπον εκ του περιοδικού «The Tribune of G.A.P.A» (Μάϊος – Ιούνιος), Pittsburgh.

(1 9 6 0)

• Το Οικουμενικόν Πατριαρχείον και ο εκχριστιανισμός των Σλαύων, εις την εφημερίδα «Ο Έλλην» (1 Αυγούστου), Αθήναι.
• Διονύσιος ο Πύρρος ο Θεσσαλός, ανάτυπον εκ του Θεσσαλικού Μέλλοντος (Οκτώβριος – Νοέμβριος – Δεκέμβριος), Αθήναι.
• Γενετήσια διαπαιδαγώγησις, Αθήναι.

(1 9 6 1)

• Χριστιανισμός και Πολιτική: Σχέσις Εκκλησίας και Πολιτικής, Αθήναι.
• Το Ελληνικόν Τάγμα Ιπποτών του Αγίου Διονυσίου Ζακύνθου, Αθήναι.
• Γενετήσια Διαπαιδαγώγησις, Αθήναι.
• Η Πελοποννησιακή Γερουσία και η Μονή Καλτεζών, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Εθνική Φλόγα» (Απρίλιος – Μαϊος), Αθήναι.

(1 9 6 2)

• Οθώνειον και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Ο Αιών», Αθήναι.

(1 9 6 4)

• Η Ζάκυνθος ως Κέντρον της Φιλικής Εταιρείας, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Ιόνιος Ηχώ» (Μάρτιος), Αθήναι.
• Ο Ιερός Κλήρος της Ελλάδος εις τον Αγώνα του Έθνους, εις την εφημερίδα «Νέμεσις» (Απρίλιος), Αθήναι.
• Οι πρώτοι Κοινοβουλευτικοί αγώνες των Συνταγματικών μας θεμελίων, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Ο Άρης» (Μάϊος – Ιούνιος), Αθήναι.
• Το πρώτον εν Ελλάδι Τυπογραφείον, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Προβολεύς» (Μάϊος – Ιούνιος), Αθήναι.
• Το πρώτον εν Ελλάδι Τυπογραφείον, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Προβολεύς» (Μαϊος), Αθήναι.

(1 9 6 5)

• Το πρώτο εργοστάσιον Χαρτοβιομηχανίας εις Άργος, Αθήναι.
• Η πρώτη Αναθεωρητική Βουλή (1910), ανάτυπον εκ του περιοδικού «Ο Άρης» (Μάρτιος), Αθήναι.
• Ο Ιταλός Φιλέλλην Σανταρόζα εις το Ναύπλιον, ανάτυπον εκ της εφημερίδος «Αργολική Φωνή» (Ιούνιος – Ιούλιος), Άργος.
• Ζακύνθιοι εις τους Αγώνας της Μάνης, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Ιόνιος Ηχώ» (Σεπτέμβριος – Οκτώβριος), Αθήναι.
• Ερρίκος Τράϊμπερ, ο πρώτος αρχίατρος του Ελληνικού Στρατού εις Κόρινθον, εις την εφημερίδα «Κορινθιακά Χρονικά» (Νοέμβριος – Δεκέμβριος),Αθήναι.

(1 9 6 6)

• Τρείς ποιηταί της Χιλής, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Φιλολογική Πρωτοχρονιά», Αθήναι.
• Ο ταγματάρχης Κουμπερνάτι (Ιταλός φιλέλλην) εις τον Αγώνα του 1821, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Ελληνισμός του Εξωτερικού» (Απρίλιος), Θεσσαλονίκη.

(1 9 6 7)

• Ιστορικά κείμενα από την Ένωσιν της Επτανήσου, εις την εφημερίδα «Έθνος» (Ιανουάριος), Santiago Χιλής.
• Η σύστασις του Τάγματος των Φιλελλήνων εις την Κόρινθον (1822), εις την εφημερίδα «Ένωσις των Κορινθίων» (Μάρτιος), Αθήναι.
• Ο Ελβετός Ιππότης Ι. Γ. Εϋνάρδος (εκ των επιφανών φιλελλήνων), ανάτυπον εκ του περιοδικού «Ξενία» (Μάρτιος), Αθήναι.

(1 9 6 8)

• Σατωμπριάν, ο μεγάλος φίλος της Ελλάδος, Αθήναι.
• Η Ναυμαχία της Ναυπάκτου, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Ξενία» (Νοέμβριος), Αθήναι, [Μελέτη].
• Το Πολίτευμα της Επιδαύρου (Ιανουάριος 1822), εις την εφημερίδα «Κορινθιακή Ηχώ» (Φεβρουάριος), Κόρινθος, [Μελέτη].
• Ερρίκος Σλήμαν (Αρχαιολόγος), ανάτυπον εκ του περιοδικού «Ξενία» (Φεβρουάριος), Αθήναι, [Μελέτη].
• Ο Ιωάννης Καποδίστριας, ιδρυτής του πρώτου Σχολείου της Κορίνθου, εις την εφημερίδα «Κορινθιακά Χρονικά», Αθήναι, [Μελέτη].
• Ο Ελληνισμός ως εκπολιτιστική δύναμις, εις την εφημερίδα «Βορειοηπειρωτικός Αγών» (7 Ιουνίου), Αθήναι, [Μελέτη].

(1 9 6 9)

• Η οργάνωσις τακτικού στρατού κατά τα πρώτα έτη της Επαναστάσεως του 1821, Αθήναι.
• Η οργάνωσις του στρατού κατά την Επανάστασιν του 1821, Αθήναι.
• Λόγος πανηγυρικός εις την 21^η Απριλίου, Αθήναι.
• Ελλάς – Αϊτή, δύο ιστορικά έγγραφα της Ελληνικής Επαναστάσεως (1821 – 1822), εις την εφημερίδα «Έθνος της Χιλής», [Μελέτη].
• Ο Φαβιέρος (Γάλλος φιλέλλην, Συνταγματάρχης) εις την μάχην του Χαϊδαρίου (1826), ανάτυπον εκ του περιοδικού «Ο Ελληνισμός του Εξωτερικού», Θεσσαλονίκη, [Μελέτη].

 (1 9 7 0)

• Η 28^η Οκτωβρίου 1940 : το άθλημα μιας γενεάς ηρώων, Αθήνα.

(1 9 7 1)

• Τιμολέων Φιλήμων, (ο Δημοσιογράφος – ο Δήμαρχος Αθηναίων, ο Βουλευτής), Αθήναι.
• Ο Τύπος κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν (1821 – 1831), Αθήναι.
• Η εν Άργει τοπική Συνέλευσις του 1821 και η Πελοποννησιακή Γερουσία, Αθήναι.
• Το μέγα δίδαγμα της 25^ης Μαρτίου του 1821 (λόγος πανηγυρικός), Αθήναι, εκδόσεις Ιωλκός.
• Η εκστρατεία της Χίου υπό τον Φαβιέρον κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν, Αθήναι.
• Η είσοδος του Φαβιέρου εις την Ακρόπολιν των Αθηνών κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν, Αθήναι.
• Ιωάννης Γ. Παπαδιαμαντόπουλος, θυσίαι και αγώνες του κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν του 1821 (Βραβείον δήμου Κορίνθου), Αθήναι.
• Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, ο ιστορικός του Έθνους, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Ξενία» (Ιανουάριος – Φεβρουάριος), Αθήναι.

(1 9 7 2)

• Κωνσταντίνος Μ. Κούμας (Θεσσαλός Λόγιος του 1821), Αθήναι.
• Τα τραγούδια μου (Ποιήματα), Αθήναι.
• Ιωάννης Α. Καποδίστριας, η διπλωματική του δραστηριότης και η Ελληνική Επανάστασις, Αθήναι.
• Η Ευρωπαϊκή διπλωματία και ο Ιωάννης Καποδίστριας, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Ο Ελληνισμός του Εξωτερικού» (Απρίλιος), Θεσσαλονίκη, [Μελέτη].
• Ο Ιωάννης Καποδίστριας και η ελληνική πραγματικότης, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Ελλάς του Νότου» (Σεπτέμβριος – Οκτώβριος), Λεμεσός Κύπρου, [Μελέτη].

(1 9 7 3)

• Βυζαντινά Ιδρύματα Φιλανθρωπίας, Αθήναι.
• Ευριπίδου Εκάβη:Τραγωδία, μτφρ Παναγή Δ. Ζούβα, έκδοσις 2^α, Αθήναι.
• Ποιήματα, Αθήναι.
• Η Κορινθία στη ποίηση του Α. Μιχοπούλου – Κορινθιανού, Αθήναι.
• Πορεία στη Ζωή (Διηγήματα), Αθήναι.
• Αι Εθνικαί Συνελεύσεις των Ελλήνων: ιστορική θεώρησις, α΄ έκδοση, Αθήναι.
• Η πρώτη Εθνική Συνέλευσις των Ελλήνων (1821 – 1822), εις την εφημερίδα «Έθνος», Santiago, [Μελέτη].
• H αυγή του Θριάμβου, ανάτυπον εκ του περιοδικού «Διαλέξεις», Οκτώβριος, Αθήναι, [Μελέτη].

(1 9 7 4)

• Έλληνες Λόγιοι εις Βενετίαν, Αθήναι.
• Ιωάννης Γ. Παπαδιαμαντόπουλος (Αγωνιστής και Φιλικός του 1821), εις το περιοδικό «Αχαϊκά Χρονικά» (Μάρτιος – Απρίλιος), Αθήναι, [Μελέτη].
• Πορεία στη ζωή: Διηγήματα, Αθήνα, [χ.ε].
• Εθνικαί Συνελεύσεις των Ελλήνων (Ιστορική θεώρησις), χρονικά των Συνελεύσεων και επίσημα κείμενα 1821 – 1936, β΄ έκδοση, Αθήνα.

(1 9 7 5)

• Εκ των Ελλήνων της Βενετίας , Αθήναι, [χ.ε].

(1 9 8 0)

• Ολλανδία: η χώρα των θαυμάτων (ταξειδιωτικές εντυπώσεις), Αθήναι.

(1 9 8 8)

• Σανταρόζα (Ιταλός Φιλέλλην), ο ρομαντικός Ήρως της Σφακτηρίας (1825), Αθήναι.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι για όλα αυτά τα έργα του ο Παναγής Δ. Ζούβας δεν συνεργάστηκε με κάποιον συγκεκριμένο συμβατικό εκδοτικό οίκο. Τα περισσότερα εξ αυτών είναι αυτοεκδόσεις. Η μοναδική πληροφορία που υπάρχει είναι ότι η εκτύπωσή τους έγινε στο τυπογραφείο του Κ. Παπαδημητρόπουλου που βρισκόταν στην Αθήνα. Εκτός από τα προαναφερθέντα έργα που εκδόθηκαν, αναφέρονται και τρία ακόμα έργα ολοκληρωμένα τα οποία βρίσκονταν στο στάδιο της εκτύπωσης. Αυτά είναι:

• Οι Ιππόται της Ζακύνθου εις Αγώνας υπέρ της Ελευθερίας.
• Η αντίληψις της Ιστορίας δια τα γεγονότα της Γαλλίας.
• Σταύρος Ν. Νικολάου, Οπλαρχηγός της Κορίνθου κατά την Επανάστασιν του 1821

Δεν είναι όμως γνωστό εάν τελικά αυτά τυπώθηκαν. Πέραν όμως της συγγραφής και έκδοσης έργων ο Παναγής Δ. Ζούβας έκανε ποικίλλες ομιλίες σε εκπομπές στο ΕΙΡ και σε άλλους Ραδιοφωνικούς Σταθμούς για θέματα επιστημονικά, ιστορικά, παιδαγωγικά, κοινωνιολογικά, θρησκευτικά και λογοτεχνικά. Επιπλέον, πραγματοποίησε διαλέξεις και εκφώνησε πανηγυρικούς λόγους σε διάφορες περιστάσεις.

Βοηθήματα – Βιβλιογραφία – Πηγές

• Αρχείο δήμου Βέλου – Βόχας (Ληξιαρχείο Δ.Ε Βόχας & Ιστορικό Αρχείο Δ.Κ Ζευγολατειού)
• Βιβλιοθήκη Βουλής των Ελλήνων catalog.parliament.gr
• Ζούβας Δ. Παναγής, Εθνικαί Συνελεύσεις των Ελλήνων, β΄ έκδοση, Αθήναι, 1975, σσ 239 – 240 (εμπεριέχεται συνοπτικός κατάλογος με τα προαναφερθέντα κυριότερα έργα του)
• Θωμόπουλος Σώζων, Κορίνθιοι Συγγραφείς (1863 – 1963), βιογραφικά – βιβλιογραφικά, έκδοση β΄ (βελτιωμένη και επαυξημένη μετά βιογραφιών ετέρων διακεκριμένων Κορίνθιων), Αθήναι, 1964.
• Ιδιωτικό Αρχείο Οικογένειας Δημητρίου Σταυρ. Ζούβα
• Ιδιωτικό Αρχείο Οικογένειας Σάββα Κων/νου Σχοινοχωρίτη

Παραπομπές –  υποσημειώσεις

[1] Από αυτήν την εκλογική αναμέτρηση είχε προκύψει Οικουμενική Κυβέρνηση, αφού κανένας από τους τότε συμμετέχοντες κομματικούς σχηματισμούς δεν είχε καταφέρει να συγκεντρώσει ποσοστό αυτοδυναμίας.

[2] Την εποχή εκείνη η Ριζάρειος Σχολή αποτελούσε μαζί με το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο, τη Σχολή Ευελπίδων και το Αρσάκειο, τα μεγαλύτερα Ακαδημαϊκά Ιδρύματα της χώρας (Πανεπιστήμια).

[3] Κύριος μέτοχός της υπήρξε η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος.

[4] Η «Φανέλλα του Στρατιώτου» ήταν ένα πανελλήνιο ίδρυμα που ιδρύθηκε το έτος 1938 και τελούσε υπό την αιγίδα της Βασίλισσας. Μαζί με το μετάλλιο απονεμόταν και αργυρός ή χάλκινος σταυρός για την κοινωνική και πατριωτική προσφορά.

[5] Είναι το ανώτατο παράσημο της Ιεράς Μητροπόλεως Ζακύνθου.

[6] Πρόκειται για τιμητική διάκριση του Πατριαρχείου της Μόσχας που απονέμεται από το Τμήμα Εξωτερικών εκκλησιαστικών σχέσεων.

[7] Είναι τιμητική διάκριση που δίνεται από το Πατριαρχείο των Ιεροσολύμων ως αναγνώριση για την προσφορά για την πρόοδο της εκκλησιαστικής ζωής και της επιστήμης της θεολογίας της Καινής Διαθήκης. Οι σταυροί που απονέμονται στα μέλη του Τάγματος είχαν τη μορφή λειψανοθήκης, στο κέντρο της οποίας υπήρχε ρανίδα Τίμιου ξύλου.

[8] Παράσημο της Ελλάδος που καθιερώθηκε στη μνήμη του Βασιλέως Γεωργίου Α΄ την 16^η Ιανουαρίου 1915 από τον Βασιλέα Κωνσταντίνο Α΄. Καταργήθηκε το έτος 1975, όταν ιδρύθηκαν τα Τάγματα της Τιμής. Απονεμήθηκε σε πολίτες που διακρίθηκαν με τις πράξεις τους υπέρ της Πατρίδας.

[9] Απονεμήθηκε από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας ως ηθική αμοιβή για το έργο προς την Πατρίδα και λόγω του ότι ο Παναγής Ζούβας υπήρξε μία από τις διαπρεπείς προσωπικότητες των τεχνών και των γραμμάτων της εποχής του.

[10] Το Τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Διονυσίου Ζακύνθου ιδρύθηκε από Ζακύνθιους, οι οποίοι μετοίκησαν στις ΗΠΑ μετά την σεισμοπυρκαγιά του έτους 1953 που ισοπέδωσε το νησί της Ζακύνθου. Φαίνεται ότι ο Παναγής Ζούβας στο διάστημα της παραμονής του στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής είχε γίνει ενεργό μέλος του ιστορικού αυτού τάγματος.